Nawigacja

Strategie Antykorupcyjne na Świecie

Krajowa Strategia Antykorupcyjna Republiki Bułgarii

Republika Bułgarii Krajowa Strategia Antykorupcyjna


1.      Stworzenie powszechnego instytucjonalnego i prawnego środowiska do walki z korupcją

         1.1. Zapewnienie przejrzystości w funkcjonowaniu administracji publicznej

         1.2. Usprawnienie finansowej oraz podatkowej kontroli

         1.3. Antykorupcyjna reforma Urzędu Celnego

         1.4. Przyjęcie antykorupcyjnych środków w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych

         1.5. Walka z korupcją na poziomie władz lokalnych

         1.6. Antykorupcyjne środki w obszarze finansowania partii politycznych

2.      Antykorupcyjna reforma sądownictwa i ustawodawstwa karnego

          2.1. Zmiany legislacyjne

          2.2. Reforma wymiaru sprawiedliwości

3.      Zwalczanie korupcji w gospodarce

         3.1. Przejrzystość i odpowiedzialność publiczna w procesach prywatyzacyjnych

         3.2. Liberalizacja warunków dla rozwoju biznesu prywatnego

4.      Antykorupcyjna współpraca pomiędzy instytucjami rządowymi, organizacjami pozarządowymi oraz mediami

 

W ostatnich latach korupcja stała się globalnym zagrożeniem nie tylko dla rozwoju gospodarczego krajów i ich międzynarodowych relacji, ale również dla globalnej gospodarki i polityki. Różne formy nadużyć władzy dla interesu poszczególnych jednostek lub grup kosztem społeczeństwa, są szczególnie szkodliwe dla krajów przechodzących transformację, które zmuszone są do zbudowania w tym samym czasie nowych instytucji demokratycznych oraz stworzenia warunków dla funkcjonowania gospodarki rynkowej.


Jako, że zjawisko korupcji stoi w sprzeczności z uczciwą konkurencją w gospodarce, hamuje przedsiębiorczość, sprzyja szarej strefie i przestępczości gospodarczej, zmniejsza jakość usług publicznych i sprzyja spotęgowaniu ciężaru społecznego transformacji. Korupcja powiększa przepaść między bogatymi i biednymi, i staje się bezpośrednią groźbą dla demokratycznych podstaw społeczeństwa.

 

W trakcie ostatnich kilku lat, bułgarskie społeczeństwo skupiło swoją uwagę na problemach związanych z korupcją. Dyskusja publiczna od 1997 roku do 2000, wskazuje sposoby ograniczania i kontrolowania zjawiska, poprzez zwiększenie egzekwowania prawa i funkcji regulacyjnych państwa, zagwarantowanie przejrzystości oraz jawności administracyjnych i rządowych procedur,  popieranie kontroli cywilnej oraz takich wartości, jak uczciwość i etyka w społeczeństwie.

 

Obecna reforma systemu administracyjnego w Bułgarii oraz kilka nowoprzyjętych uregulowań prawnych, wprowadza antykorupcyjne rozwiązania do praktyki społecznej.

Kroki te, wraz z ograniczaniem działalności grup przestępczych, przyczynią się do stabilizacji w środowisku korupcyjnym w kraju.

 

 

Strategia antykorupcyjna nacelowana jest na stworzenie współczesnych ram prawnych dla funkcjonowania administracji oraz usług publicznych. Strategia implikuje organizacyjny rozwój oraz wyraźne regulacje we wzajemnych relacjach pomiędzy urzędami państwowymi z jednej strony oraz sektorem prywatnym i obywatelami z drugiej strony. Cele strategii obejmują wzrost roli już istniejących instytucji oraz utworzenie nowych, wraz z nadaniem im uprawnień kontrolnych. Dla osiągnięcia wymienionych celów, przewiduje się podjęcie następujących kroków:

 

1.1. Zapewnienie przejrzystości w funkcjonowaniu administracji publicznej

W celu polepszenia antykorupcyjnego oddziaływania ustawodawstwa ostatnio przyjętego, czy też ostatnio znowelizowanego, niezbędne są zmiany legislacyjne. Zmiany muszą zostać wprowadzone do prawa administracyjnego, ustawy o urzędnikach państwowych, dotyczących jawności majątku wyższych urzędników państwowych oraz prawa dostępu do informacji publicznej. Nowelizacje przyczynią się do znacznego ograniczenia możliwości stosowania dowolności w procesie decyzyjnym na niższym poziomie administracji:

- wyraźne uregulowania dotyczące praw, obowiązków oraz procedur związanych z wykluczeniem opartego na uznaniowości procesu decyzyjnego;

- wprowadzanie mechanizmów zapobiegających konfliktom interesów;

- uregulowania dotyczące dopuszczalności oraz przeprowadzania kontroli wewnętrznej w sprawie przyjmowania upominków przez urzędników państwowych;

- poprawa procedur naboru kadr;

- wypracowanie  przez instytucje państwowe/Radę Ministrów podręcznika określającego oraz zawierającego wykaz służb państwowych, instrukcji dotyczących procedur, terminów, odpowiedzialnego urzędu oraz prawa do wniesienia skargi w przypadkach;

- przeniesienie funkcji państwa do sektora prywatnego i dalsza promocja jego roli jako dostawcy usług publicznych;

- tworzenie niezbędnych technicznych, organizacyjnych oraz kontrolnych warunków w celu osiągnięcia efektywnej implementacji nowego prawa dostępu do informacji publicznej;

- wprowadzenie antykorupcyjnych szkoleń dla urzędników różnego szczebla;

- nowelizacja Kodeksu etyki urzędników państwowych w zakresie ich ujednolicenia ze standardami europejskimi.

 

 

1.2. Usprawnienie finansowej oraz podatkowej kontroli

Dyscyplina finansowa, przejrzystość i odpowiedzialność instytucji powinny być zapewnione na podstawie ustawy o wewnętrznej państwowej kontroli finansowej, w zgodzie z nowym ekonomicznym i społecznym środowiskiem. Może to zostać osiągnięte poprzez zaostrzenie form odpowiedzialności, takie jak zaostrzenie kar w sprawach administracyjnych oraz rozciągnięcie stosowania pełnej odpowiedzialności finansowej za wyrządzone szkody.

Istnieje również konieczność zmian w ustawodawstwie podatkowym skierowanych na:

- wyraźniejsze regulacje dotyczące uprawnień organów podatkowych oraz uproszczenie systemu opodatkowania;

- poprawa systemu motywacyjnego urzędników, do których zadań należy wykrywanie przypadków uchylania się od płacenia podatków;

- poprawa jakości współpracy pomiędzy państwowymi organami kontrolnymi, administracją podatkową, ministrami urzędów wewnętrznych, inspektorem pracy, krajowym instytutem ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru sprawiedliwości poprzez adaptację wspólnych instrukcji dla zapobiegania i zwalczania korupcji;

- analizę możliwości utworzenia zintegrowanego systemu informacyjnego w celu kontroli urzędów oraz organów egzekwowania prawa, w zgodzie z ustawodawstwem regulującym przepisy o ochronie danych osobowych;

Jednostki odpowiedzialne: Minister Finansów, Rada Ministrów

 

1.3. Antykorupcyjna reforma Urzędu Celnego

Pomimo podjęcia w ostatnich latach środków, ukierunkowanych na podnoszenie efektywności kontroli celnej, niezbędna jest implementacja szeregu środków związanych z rozwojem nowoczesnej bazy kontrolnej, poprawa wewnętrznej kontroli i monitoringu, wprowadzenie niezależnego monitoringu funkcjonowania celników i wspieranie mechanizmów samokontroli w zakresie Urzędu Celnego.

Proponowane zmiany przewidują:

- dalszy rozwój zintegrowanego systemu informacyjnego, w celu zastosowania kontroli nad obrotem dóbr, jak również kontroli dochodów celników;

-wprowadzenie ram czasowych dla procedur celnych oraz kontroli na granicach i wewnątrz kraju jest niezbędne, jak również ograniczenie ram czasowych dla podejmowania decyzji i rozpatrywania skarg i zgłoszeń;

- wprowadzenie technologicznych modeli procedur celnych i mechanizmów kontroli, pozbawionych elementu uznaniowości;

- podnoszenie kwalifikacji urzędników;

- wprowadzenie praktyk współpracy publiczno-prywatnej, w celu zwalczania korupcji wśród urzędników celnych. Zaangażowanie stowarzyszeń obywatelskich, niezależnych ekspertów oraz mediów w debatach na temat antykorupcyjnych środków w tym obszarze. Informowanie społeczeństwa o prawach i obowiązkach urzędników celnych oraz obywateli poddających się kontroli celnej;

- poprawa międzynarodowej współpracy z zagranicznymi organami celnymi.

Jednostki odpowiedzialne: Minister Finansów, Dyrektor Urzędu Celnego

 

 

1.4. Przyjęcie antykorupcyjnych środków w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych

Przewidywane zmiany obejmują:

- zapewnienie wyższego statusu jednostkom zaangażowanym w walkę w korupcją;

- poprawa wewnętrznej kontroli jednostek Ministerstwa Spraw Wewnętrznych;

- rozwój mechanizmów regulujących dostęp do informacji społeczeństwa, organów wykonawczych oraz Parlamentu, w odniesieniu do wyników kontroli oraz spraw korupcyjnych;

- poszerzanie wiedzy w przedmiocie zwalczania korupcji na poziomie krajowym oraz międzynarodowym.

Jednostka odpowiedzialna: Minister Spraw Wewnętrznych

 

 

1.5. Walka z korupcją na poziomie władz lokalnych

Istniejące mechanizmy i instrumenty zwiększające przejrzystość funkcjonowania lokalnej władzy, wynikające z nowego ustawodawstwa, m.in. Konstytucja Republiki Bułgarii, ustawodawstwo o lokalnej władzy i lokalnej administracji, powinny być stosowane bardziej efektywnie, poprzez:

- poprawę efektywności rad lokalnych oraz lepszą implementację ustawodawstwa dla lokalnej administracji w celu ograniczenia możliwości korumpowania lokalnej władzy;

- usprawnienie funkcjonowania stałych i tymczasowych komisji lokalnych oraz lepszą implementację ich funkcji kontrolnych nad decyzjami lokalnych rad miejskich;

- usprawnienie społecznej kontroli nad wybranymi lokalnymi przedstawicielami poprzez stworzenie mechanizmów prawnych umożliwiających cofnięcie wyboru;

- usprawnienie działalności informacyjnej.

Podobnie, istniejące mechanizmy scentralizowanej władzy oraz finansowanie struktur lokalnych powinno zostać zrewidowane. Obecne wpływają negatywnie na władze lokalne oraz stwarzają pole do nadużyć i korupcji.

Jednostka odpowiedzialna: Rada Ministrów

 

1.6. Antykorupcyjne środki w obszarze finansowania partii politycznych

Niezbędne jest skupienie uwagi na wzroście wysiłków antykorupcyjnych, w obszarze:

- pełnej transparentności i odpowiedzialności finansowej kampanii wyborczych;

- szczegółowych regulacji w odniesieniu do relacji pomiędzy partiami politycznymi i państwem;

- ustawodawstwa dotyczącego lobbingu, zgodnie z praktykami funkcjonującymi w UE.

Jednostka odpowiedzialna: Minister Finansów, Rada Ministrów

 

2. Antykorupcyjna reforma sądownictwa i ustawodawstwa karnego

2.1. Zmiany legislacyjne

Antykorupcyjna reforma systemu sądownictwa ma na celu wykluczenie warunków sprzyjających korupcji, jak też stworzenie mechanizmów dla jej kontroli.

Niezbędne jest przyjęcie nowelizacji Kodeksu Karnego, w zakresie rozbudowy regulacji dotyczących przestępstw popełnianych przeciw wierzycielom, nowelizacja w zakresie przestępstwa łapownictwa, w celu ujednolicenia uregulowań z ustawodawstwem UE; przepisy dotyczące konfiskaty mienia pochodzącego z przestępstwa korupcyjnego, włącznie z przypadkami przeniesienia własności mienia na osoby trzecie; ujednolicenie przepisów dotyczących przestępstw korupcyjnych w odniesieniu do konkretnych uregulowań państw członkowskich UE, w celu zapewnienia w przyszłości skutecznej ochrony interesów finansowych UE.

 

2.2. Reforma wymiaru sprawiedliwości

Reforma systemu sądownictwa prowadzić powinna do usprawnienia i modernizacji metod działania sądów, prokuratur oraz organów śledczych, dokładny wybór sędziów oraz polepszenie kwalifikacji zawodowych sędziów, prokuratorów i śledczych, szkolenie pracowników sądów, bezpieczeństwo finansowe:

- rozwój i implementacja zautomatyzowanego systemu, zapewniającego szybkość i odpowiedzialność przeprowadzania procedur, jak również łatwość dostępu obywateli do informacji;

- rozwój systemu mianowania sędziów, opartego na obiektywnych kryteriach uniemożliwiających uznaniowy wybór konkretnego sędziego do procedowania nad określoną sprawą.

 

3. Zwalczanie korupcji w gospodarce

Cele antykorupcyjnej reformy gospodarki ukierunkowane są na wzrost przejrzystości, jawności i odpowiedzialności za działania, w których powiązane są ze sobą interesy państwowe z prywatnymi. Wraz z dalszym procesem uwolnienia biznesu spod kontroli państwa, usamodzielnieniem go, zapewniającym wolną konkurencję oraz wprowadzającym standardy etyczne do biznesu, przyczyni się do umocnienia instytucji wolnego rynku i pomoże w stworzeniu nowoczesnych mechanizmów współpracy między państwem i sektorem prywatnym.

Dla osiągnięcia tych celów wymagane jest aby mechanizmy kontrolne, egzekwowanie, audyt wewnętrzny oraz kontrola państwowa współdziałały z niezależnym państwowym monitoringiem relacji gospodarczych.

 

3.1. Przejrzystość i odpowiedzialność publiczna w procesach prywatyzacyjnych

Dotychczasowe doświadczenia wyraźnie wskazują, że proces prywatyzacyjny nie jest wystarczająco jasny i dokładny; brakuje przejrzystych uregulowań i kontroli. Proces ten jest szczególnie narażony na korupcję. Sytuacja wymaga podjęcia następujących środków:

- koordynacja funkcji prywatyzacyjnych i mechanizmów w ramach państwowej agencji prywatyzacyjnej;

- wyraźne uregulowania dotyczące procedury „negocjacji z potencjalnym nabywcą”;

- popieranie prywatyzacji poprzez giełdę papierów wartościowych, która posiada dobrze zorganizowane oraz przejrzyste mechanizmy sprzedaży papierów wartościowych spółek akcyjnych;

- podnoszenie roli poprywatyzacyjnej kontroli, włącznie w kontrolą państwową implementacji kontraktów prywatyzacyjnych oraz wprowadzanie udoskonalonych i zgodnych procedur dla ich implementacji;

- zwiększenie kontroli nad wdrażaniem kontraktów koncesyjnych, z poddaniem pod rozwagę długich terminów dla ich wdrażania oraz braku odpowiedniego doświadczenia;

- reforma zarządzania korporacyjnego (zapewnienie dostępu do informacji o strukturze własności oraz udziałów spółek akcyjnych oraz nałożenie wysokich sankcji za nadużycie wewnętrznych informacji; ustanowienie zewnętrznych dyrektorów w organach zarządzających, regularne przeprowadzanie niezależnego audytu, itp.);

- wprowadzenie regulacji prawnych umożliwiających przeprowadzenie poprywatyzacyjnej kontroli państwowej kontraktów, zgodnie z którymi nie jest wymagana 100 procentowa płatność;

- poprawa przejrzystości oraz odpowiedzialności w podejmowaniu decyzji prywatyzacyjnych, włącznie z tymi dotyczącymi sprzedaży znacznego majątku spółek państwowych;

- przepisy prawne dotyczące majątku państwowego w zakresie informacji o negocjacjach i kontraktach prywatyzacyjnych.

Jednostki odpowiedzialne: Dyrektor Urzędu Prywatyzacyjnego, Rada Ministrów

 

3.2. Liberalizacja warunków dla rozwoju biznesu prywatnego

Niezbędne jest sfinalizowanie instytucjonalnych i prawnych ram dla rozwoju biznesu prywatnego w Bułgarii i stopniowe usuwanie istniejących barier. Będzie to możliwe dzięki zrównoważeniu instrumentów kontroli państwowej do rozsądnych rozmiarów oraz przeprowadzenie procesu reform gospodarczych w procesie kształtowania się gospodarki rynkowej.

Reforma powinna zawierać;

- wzmożone wysiłki w celu budowy infrastruktury rynkowej;

- stopniowe przekształcenie działalności gospodarczej opartej na systemie zezwoleń i licencji w system rejestracji i zgłoszeń;

- ograniczenie sytuacji sprzyjających wydawaniu uznaniowych decyzji; urzędnicy powinni stosować wyłącznie obowiązujące przepisy prawa;

- przyjęcie oraz ścisłe wdrożenie regulacji dotyczących relacji gospodarczych pomiędzy publicznymi i prywatnymi jednostkami.

Jednostka odpowiedzialna: Minister Gospodarki, Rada Ministrów

 

4. Antykorupcyjna współpraca pomiędzy instytucjami rządowymi, organizacjami pozarządowymi oraz mediami

Doświadczenie międzynarodowe pokazuje, że nawet w krajach z dobrze rozwiniętą administracją oraz mechanizmami kontrolnymi, nie jest możliwa skuteczna walka z korupcją bez współpracy ze społeczeństwem oraz niezależnymi mediami. Doświadczenie wskazuje na konieczność zaangażowania profesjonalnych organizacji oraz innych struktur społecznych w wysiłkach podejmowanych w celu wzmocnienia takich wartości, jak przejrzystość, odpowiedzialność i demokracja. Możliwość wypracowania mechanizmów i skutecznej praktyki w zakresie współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, organizacjami pozarządowymi oraz mediami w obszarze kontroli państwowej działalności administracji, ochrony praw obywateli, samoregulacji poprzez wprowadzanie kodeksów postępowania, inicjowanie niezależnego monitoringu, poprawa polityki informacyjnej oraz działalność edukacyjna mają również bardzo duże znaczenie.

W ostatnich latach, w Bułgarii obserwowana jest wzmożona aktywność organizacji społecznych oraz niezależnych mediów w obszarze zmagania się z korupcją. Znaczna liczba organizacji pozarządowych w różny sposób uczestniczy w antykorupcyjnych inicjatywach. Współpraca pomiędzy instytucjami państwowymi oraz organizacjami pozarządowymi została zapoczątkowana w ramach antykorupcyjnej inicjatywy Koalicja 2000, Przejrzystość bez Granic oraz Transparency International – Bułgaria.

Jednostka odpowiedzialna: Minister ds. administracji państwowej.

 

 

 

NATIONAL ANTI-CORRUPTION STRATEGY Republic of Bulgaria

 

do góry