Nawigacja

Aktualnie znajdujesz się na:

Aktualności

Strona znajduje się w archiwum.

Przywileje władzy

Executive privilege jest prawem prezydenta i urzędników wyższego szczebla w Stanach Zjednoczonych do nieudzielania pewnych informacji. O tej prerogatywie nie wspomina wprost Konstytucja Stanów Zjednoczonych. Z praktyki wynika jednak, że przedstawiciele władzy wykonawczej mogą skutecznie bronić się przed wezwaniami na przesłuchania Kongresu.

Duże poruszenie wywołała w ostatnich dniach odmowa udzielenia informacji na temat akcji kontrolowanego przemytu broni do Meksyku, zmierzającej do wytropienia jej odbiorców (prawdopodobnie szefów karteli narkotykowych). Operacja została przeprowadzona przez federalne Biuro Kontroli Broni Palnej, Tytoniu i Alkoholu (ATF) i nadano jej kryptonim "Fast & Furious".

Teraz akcja stała się pretekstem do oskarżeń pod adresem prezydenta Baracka Obamy. Zarzuca mu się, że wykorzystując swoje prawo do nieujawniania informacji, broni Prokuratora Generalnego Erica Holdera przed zarzutem obrazy sądu oraz zeznawaniem przed Komisją Izby Reprezentantów do Spraw Nadzoru (House Oversight Committee) badającą sprawę Fast & Furious.

Należy jednak zauważyć, że z takiego prawa korzystano wielokrotnie.

Za prezydentury Richarda Nixona opinię na temat odmowy zeznań wydał Sąd Najwyższy. Chodziło o sprawę United States v. Nixon z 1974 roku, kiedy prokurator Archibald Cox, badający skandal Watergate, domagał się okazania taśm z nagraniami rozmów prowadzonych w Gabinecie Owalnym. Miały one związek z oskarżeniami wobec administracji prezydenta. Nixon nie zgodził sie na ich ujawnienie.[1]

Również administracja George'a W. Busha skorzystała z tego przywileju i to sześciokrotnie. Pierwszy raz prezydent skorzystał z prawa odmawiając udzielenia informacji o metodach stosowanych przez FBI przy korzystaniu z informatorów. Później zrobił to w odniesieniu do wiceprezydenta Dicka Cheneya, który spotkał się z szefami firm energetycznych. W tym drugim przypadku Urząd Odpowiedzialności Rządu (Government Accountability Office - GAO) nie odwoływał się od tej decyzji.

Za prezydentury Busha, Andy Vollmer, jeden z szefów Amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (U.S. Securities and Exchange Commission) zeznając przed Podkomisją Kongresu ds. Finansów, powołując się na ten przywilej unikał odpowiedzi na pytanie - dlaczego SEC nie reagował, kiedy prywatny detektyw finansowy z Bostonu Harry Markopolos zaalarmował Komisję o operacjach Bernarda Madoffa (ostatecznie skazanego na 150 lat więzienia za stworzenie piramidy finansowej)[2].

Bill Clinton odwołał się do executive privilege czternastokrotnie.

W wyroku Sądu Najwyższego z 2004 roku uznano przywilej władzy za rzecz wyjątkową. W sprawie Cheneya sędzia Anthony Kennedy przyznał, że:

"Przywilej nieujawniania informacji jako nadzwyczajny atrybut władzy nie powinien być pochopnie uchylany. Z chwilą uznania tego przywileju, równorzędne gałęzie władzy zostają postawione na przeciwstawnych pozycjach. Władza sądownicza staje przed trudnym zadaniem wyboru między koniecznością uzyskania informacji w toku postępowania sądowego a prerogatywą prezydencką. Dla sądu jest to sytuacja niezręczna - musi on ocenić zasadność podnoszenia przez drugą stronę argumentu jej autonomii i prawa nieujawniania informacji; tym samym jest zmuszony do rozstrzygnięcia zasadniczej kwestii o podział władzy oraz reguły checks and balances. Okazje do konstytucyjnej konfrontacji między tymi dwiema gałęziami władzy powinny być, o ile to możliwe, unikane."[3]


Źródła:
http://news.yahoo.com/top-uses-executive-privilege-washington-nixon-obama-192954171.html
http://usgovinfo.about.com/od/thepresidentandcabinet/a/execpriv.htm
http://www.law.duke.edu/publiclaw/supremecourtonline/editedcases/chevuni.html
http://www.huffingtonpost.com/2012/06/24/rick-perry-obama-executive-privilege_n_1622967.html
http://www.newser.com/story/148523/obama-bails-out-holder-using-executive-privilege.html
http://www.infowars.com/bush-sec-holdovers-cite-executive-privilege-refuse-to-answer-questions-at-madoff-hearing/




[1] Dokumenty z procesu Watergate - skandalu, który pogrążył prezydenta Richarda Nixona - zostały odtajnione 10 listopada 2011 roku. Biblioteka im. Richarda Nixona musiała decyzją sądu udostępnić materiały związane z aferą, w tym nagrania podsłuchów z Białego Domu z lat 1971-1973, obrad ławy przysięgłych, a także stenogramy rozmów Henry'ego Kissingera oraz z posiedzeń Rady Bezpieczeństwa.

[2] Harry Markopolos żądał też wszczęcia postępowania ws. innych podejrzanych transakcji dużych korporacji.

[3] Orzeczenie Sądu Najwyższego z 2004 roku "Executive privilege is an extraordinary assertion of power 'not to be lightly invoked.' United States v. Reynolds, 345 U.S. 1, 7 (1953).


 

 

 

do góry